Rak dojkeKarcinom dojke je najčešći maligni tumor i jedan od vodećih uzroka prevremene smrti kod žena.

Smatra se da u svetu ima više od milion novoobolelih godišnje. Svake godine u Srbiji se registruje više od 3700 novoobolelih što predstavlja više od četvrtine svih malignih bolesti kod žena 2-4.

Tačni uzroci nastanka karcinoma dojke još uvek nisu poznati, a identifikovani faktori rizika koji mogu doprineti razvoju ove bolesti su sledeći:

  • Porodična istorija
  • Što je žena starijeg životnog doba to je i rizik veći
  • Nemanje potomstva
  • Kasna prva trudnoća
  • Dugačak reproduktivni period (rana prva menstruacija ili kasna menopauza)
  • Hormoni
  • Životne navike (alkohol, gojaznost, neaktivnost...)

Većinu tumora dojke otkriju same bolesnice, najčešće kao male čvoriće u dojci, uglavnom bezbolne. Zato lekari preporučuju da sve žene obavljaju redovne samo-preglede dojki jednom mesečno. Uz klinički pregled, potrebno je raditi i mamografiju godišnje ili dvogodišnje kod starijih žena i žena koje imaju povećan rizik za nastanak karcinoma dojke.
Ukoliko se samopregledom napipa čvorić ili mamografski nalaz nije uredan, lekar može preporučiti biopsiju, odnosno hiruršku intervenciju - u zavisnosti od proširenosti bolesti u dojci i istostranoj pazušnoj jami. Nakon hiruške intervencije uzorak tumora i okolnog zahvaćenog tkiva se šalje na histopatološku analizu, kako bi se u potpunosti sagledala priroda tumora i stadijum bolesti. Lečenje karcinoma dojke direktno zavisi od prirode tumora i stadijuma bolesti u kojem se ona otkriva.
Karcinom dojke se deli na „rani“ i „metastatski“ u zavisnosti od veličine tumora i proširenosti bolesti. Kod većine žena karcinom dojke se otkriva u ranoj fazi i 80% tih žena će živeti duže od 5 godina od momenta postavljanja dijagnoze 6,7. Metastatska bolest znači da se bolest proširila do udaljenih organa. Prosečna dužina preživljavanja ukoliko se bolest dijagnostikuje u ovoj fazi je 18 – 30 meseci 8.
Postoji nekoliko tipova karcinoma dojke, tako da je neophodno utvrditi da li su u tumoru prisutni estrogeni i progesteronski receptori i odrediti HER2 status. Prisustvo velikog broja HER2 receptora na površini malignih ćelija (HER2 pozitivni tumori) pokazuje sklonost tumora ka bržem rastu i širenju u udaljene organe.
Primarni tumori se uglavnom uklanjaju hirurškim putem. Tip hirurške procedure zavisi od stadijuma bolesti, tipa tumora, starosti, opšteg stanja bolesnice. Operacijom se može ukloniti cela dojka (mastektomija) ili samo deo dojke sa tumorom i njegovom okolinom, kao i limfni čvorovi iz istostrane pazušne jame.